Ağızdan nefes almak, ağız sağlığı üzerinde çoğu zaman fark edilmeyen ancak uzun vadede ciddi sonuçlar doğurabilen bir alışkanlıktır. Bunun en önemli nedenlerinden biri, ağızdan nefes almanın tükürüğü kurutmasıdır. Oysa tükürük, diş çürükleri ve diş eti hastalıklarına karşı vücudun ilk ve en güçlü savunma hattıdır.
Tükürük yalnızca ağzı nemli tutmakla kalmaz; aynı zamanda diş yüzeylerinde biriken bakterileri temizler, ağız içindeki asidik ortamı nötralize eder ve diş minesini koruyan mineralleri sağlar. Ağızdan nefes alındığında, özellikle gece boyunca ağız açık kaldığı için tükürük üretimi ve ağız içi dolaşımı belirgin şekilde azalır. Bu durum, bakterilerin çok daha hızlı çoğalabileceği kuru ve asidik bir ortam yaratır.
Neden Olur?
Burundan nefes alındığında hava filtrelenir, nemlendirilir ve ısıtılır. Ancak ağızdan nefes alındığında bu koruyucu mekanizmalar devre dışı kalır. Ağız içi dokular, özellikle diş etleri ve dil yüzeyi, uzun süre kuru havaya maruz kalır. Bu durum:
-
diş minesinin zayıflamasına
-
plak birikiminin hızlanmasına
-
diş etlerinde tahriş ve kızarıklığa
zemin hazırlar.
Klinik araştırmalar, iyi ağız hijyenine sahip bireylerde bile ağızdan nefes almanın bu riskleri artırdığını göstermektedir. Yani düzenli diş fırçalama ve diş ipi kullanımı, ağızdan nefes almanın olumsuz etkilerini tamamen ortadan kaldırmaya yetmeyebilir.
Bilimsel Bulgular Ne Diyor?
Çocuklar ve ergenler üzerinde yapılan klinik çalışmalarda, ağızdan nefes alan bireylerde:
-
daha fazla plak birikimi
-
daha yaygın diş eti iltihabı (gingivit)
-
daha yüksek çürük riski
tespit edilmiştir.
Geç ergenlik dönemindeki ağızdan nefes alan bireylerde yapılan bir çalışmada, 6 aylık takip süresinde, diş çürüklerinin başlıca nedenlerinden biri olan Streptococcus mutans bakterisinin yüksek seviyelerde bulunma riskinin 4 kat daha fazla olduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuç, bireylerin ağız bakım rutinleri iyi olmasına rağmen ortaya çıkmıştır. Yani sorun, hijyen eksikliğinden çok nefes alma şekliyle ilişkilidir.
11–14 yaş aralığındaki 201 okul çocuğu üzerinde yapılan bir başka çalışmada ise ağızdan nefes alma alışkanlığı; beslenme, diş fırçalama sıklığı ve sosyoekonomik faktörler gibi değişkenler kontrol altına alındığında bile, plak artışı ve diş eti iltihabı ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur. Bu da ağızdan nefes almanın, tek başına güçlü bir risk faktörü olduğunu göstermektedir.
Uzun Vadede Ne Olur?
Ağızdan nefes alma alışkanlığı uzun süre devam ettiğinde:
-
kronik ağız kuruluğu
-
sık diş çürükleri
-
hassas ve kolay kanayan diş etleri
-
ağız kokusu
-
diş eti çekilmeleri
gibi sorunlar daha sık görülür. Özellikle gece boyunca farkında olmadan ağızdan nefes almak, bu süreci hızlandırır çünkü tükürük üretimi uyku sırasında zaten doğal olarak azalır.
Neden Burundan Nefes Almak Önemli?
Burundan nefes almak, tükürüğün doğal görevini yerine getirmesine yardımcı olur ve ağız içi dengenin korunmasını sağlar. Bu sayede:
-
dişler daha iyi korunur
-
diş etleri daha az tahriş olur
-
plak oluşumu yavaşlar
-
ağız sağlığı uzun vadede desteklenir